Świat hip-hopu pożegnał jedną ze swoich najbardziej wpływowych postaci. Calbo, który wraz z bratem Lino stworzył duet Ärsenik, był kimś więcej niż raperem – był strażnikiem autentyczności i technicznej perfekcji, którą sam nazywał „Kung Fu”. Pozostawił po sobie dziedzictwo zawarte w milionach sprzedanych płyt oraz w autobiografii pt. „Quelques gouttes de plus”.
Początki: Od graffiti do imprez w ciemnościach
Zanim Calbo stał się gwiazdą, dorastał w Villiers-le-Bel, gdzie hip-hop dopiero raczkował. Zaczynał jako grafficiarz pod pseudonimem „RBY ONE”. Choć próbował sił w breakdance, opanowując jedynie początki figury zwanej „coupole”, szybko zrozumiał, że jego prawdziwą bronią jest słowo.
Z tego okresu pochodzi jedna z barwniejszych anegdot: Calbo organizował w lokalnym centrum kultury popołudniowe imprezy, których znakiem rozpoznawczym była sekwencja Zouk tańczona w całkowitej ciemności. „Nigdy nie wiedzieliśmy, co się działo, ale po sprzątaniu sali znajdowaliśmy dziwne rzeczy” – wspominał z uśmiechem. Zanim stali się Ärsenik, ich grupa nazywała się PBMC (skrót od pierwotnego, prowokacyjnego „Presse bien mes couilles”, co później zmieniono na „Plus beaux mec du continent”).
Międzynarodowa kariera bez debiutu we Francji
Niezwykłym faktem z życia Calbo jest to, że swoją pierwszą trasę koncertową odbył na Węgrzech, nie mając na koncie ani jednego profesjonalnego występu we Francji. Dzięki projektowi animatora z domu kultury, młodzi raperzy, sponsorowani przez markę Reebok, występowali na węgierskich placach i w salach balowych przed kobietami w sukniach wieczorowych, które zapowiadały ich jako „Parisy rap group”. Podczas podróży pociągiem przez Austrię celnicy patrzyli na nich z ogromną podejrzliwością, co Calbo skomentował krótko: „Czułem się, jakby był rok 1942”.
Przełom i spotkanie z Kenzy
Momentem zwrotnym było spotkanie z Kenzym, wizjonerem Secteur Ä (Kolektyw, który stworzyli: Passi, Stomy Bugsy, Doc Gynéco, Ärsenik (Lino & Calbo), Neg’ Marrons (Jacky, Ben J, Djamatik), Hamed Daye, MC Janik i La Clinique). Doszło do niego w korytarzu bloku w Sarcelles, który – jak brutalnie wspominał raper – „śmierdział moczem”. Kenzy, z plecakiem pełnym płyt, roztoczył przed braci wizję „Black Power” i profesjonalizmu, która Calbo, mającemu wówczas stabilną pracę w branży elektrotechnicznej i grającemu w piłkę nożną, wydawała się początkowo abstrakcyjna. Kenzy miał jednak plan na trzy lata do przodu: „Nauczycie słuchaczy waszego Kung Fu, a potem rozbijecie system”.
Ciekawostki o kultowych utworach
Źródła rzucają nowe światło na proces powstawania największych hitów Calbo:
• „Ball Trap” (1995): To pierwszy utwór, jaki bracia kiedykolwiek nagrali w studiu. To właśnie ten numer sprawił, że Kenzy podpisał z nimi kontrakt.
• „Je boxe avec les mots”: Radiowy hit Skyrock nie był planowany jako singiel. Dyrektor stacji zakochał się w samej makiecie (demo) i to ją zaczął puszczać na antenie.
• „Affaire de famille”: Zderzenie dwóch światów
Współpraca z Doc Gynéco była częścią strategii Kenzy, który chciał „pociągnąć” hardkorowy styl Ärsenik za pomocą popularności Doc Gynéco, będącego wówczas supergwiazdą.
• „Bisso Na Bisso”: Ten afrykański klasyk powstał w atmosferze zmęczenia. Bracia chcieli już wyjeżdżać ze studia i nie mieli pomysłu na refren. Ostatecznie wszyscy stanęli wokół jednego mikrofonu i po prostu wykrzyczeli tytuł, co stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych motywów w historii rapu.
• „Une saison blanche et sèche”: Dla Calbo był to jeden z najważniejszych utworów, nagrany jako reakcja na ówczesną sytuację polityczną i działania Front National (prawicowej partii Jean Marie Le Pen). Raper podkreślał, że zawsze rapowali to, co widzieli i przeżywali, a polityka była nieodłącznym elementem ich rzeczywistości. Lino po latach dodał, że dzisiaj utwór musiałby być jeszcze mocniejszy, bo „rasizm się zbanalizował”.
• „Fusion” feat. Lunatic
Legendarna kolaboracja z grupą Lunatic na kompilacji „Sang d’encre”. Pierwotnie Lunatic mieli pojawić się na debiutanckim albumie Ärsenik, ale Booba był wtedy w więzieniu. Ali, drugi członek Lunatic, przyszedł do studia, ale odmówił nagrania utworu samemu, twierdząc, że bez Booby to nie byłoby to samo. Do „fuzji” doszło więc dopiero później.
Spotkanie z Mandelą i gepard w windzie
Dzięki sukcesowi projektu Bisso Na Bisso, Calbo trafił do RPA na gale Kora Awards. W luksusowym kompleksie Sun City przeżył sceny jak z filmu: w windzie spotkał mężczyznę prowadzącego geparda na smyczy. Najważniejsze było jednak spotkanie z Nelsonem Mandelą. Calbo i jego koledzy przypadkowo natknęli się na prezydenta w kulisach. Mandela uścisnął im dłonie, co raper opisywał jako moment „błogosławieństwa”. Passi, który wówczas przegapił ten moment, była tak zazdrosny, że później wymusił oficjalne zdjęcie z prezydentem na scenie.
Legenda Lacoste
Styl Calbo był nierozerwalnie związany z marką Lacoste, choć raper podkreślał, że nigdy nie był to oficjalny sponsoring. Bracia kupowali ubrania za własne pieniądze, bo dla chłopaków z osiedli był to symbol luksusu. Calbo wspominał, że potrafili zostawić w butiku równowartość dzisiejszych 15-20 tysięcy euro, przez co sprzedawcy witali ich herbatą, walcząc o prowizję od tak ogromnych zakupów.
Mentor i producent
W późniejszych latach Calbo poświęcił się pracy z innymi. To on „odkrył” i przygotował Sheryfa Lunę przed programem Popstars. Sprawdzał jej determinację, każąc jej tańczyć i śpiewać w ekstremalnych warunkach tuż po zejściu z trasy koncertowej. Pod koniec życia opiekował się również raperką Laurą Yeniche, której przekazywał tajniki „Kung Fu Ärsenik” – specyficznego sposobu pisania i kończenia fraz.
Calbo pozostanie w pamięci jako artysta, który mimo sukcesów nigdy nie zapomniał o korzeniach. Jego życie było dowodem na to, że słowa mogą być silniejsze niż jakakolwiek inna broń.